GMP และ HACCP คืออะไร ทำไมเจ้าของแบรนด์ควรถามโรงงาน OEM เรื่องนี้

เวลาเจ้าของแบรนด์เริ่มคุยกับโรงงาน OEM สมุนไพร คำถามแรกที่มักถามคือ "โรงงานมีใบอนุญาต จาก อย. ไหม" ซึ่งเป็นคำถามที่ถูกต้องและจำเป็น แต่ยังมีอีกชุดคำถามที่มักถูกข้ามไป นั่นคือ เรื่องมาตรฐานกระบวนการผลิตภายในโรงงาน ที่มักเรียกย่อว่า GMP และ HACCP สองคำนี้ไม่ใช่ เรื่องเดียวกับใบอนุญาตผลิตภัณฑ์ แต่เป็นมาตรฐานที่บอกว่าโรงงานควบคุมกระบวนการผลิตอย่างไร ให้ได้สินค้าที่มีคุณภาพสม่ำเสมอในทุกล็อต

1. GMP คืออะไร

GMP ย่อมาจาก Good Manufacturing Practice หรือหลักเกณฑ์วิธีการที่ดีในการผลิต เป็นมาตรฐาน ที่ครอบคลุมภาพรวมของกระบวนการผลิต ตั้งแต่การออกแบบพื้นที่ผลิตให้แยกโซนสะอาด/ไม่สะอาด อย่างเหมาะสม การควบคุมความสะอาดของเครื่องจักรและบุคลากร การเก็บบันทึกข้อมูลการผลิต แต่ละล็อตให้ตรวจสอบย้อนกลับได้ ไปจนถึงการควบคุมวัตถุดิบตั้งแต่รับเข้าจนถึงสินค้าสำเร็จรูป เป้าหมายของ GMP คือลดความเสี่ยงที่จะเกิดการปนเปื้อนหรือความผิดพลาดระหว่างกระบวนการผลิต ไม่ใช่การรับรองว่าตัวสินค้ามีสรรพคุณอย่างไร

2. HACCP คืออะไร ต่างจาก GMP อย่างไร

HACCP ย่อมาจาก Hazard Analysis and Critical Control Points เป็นระบบที่วิเคราะห์หาจุดใน กระบวนการผลิตที่มีความเสี่ยงจะเกิดอันตรายต่อความปลอดภัยของผลิตภัณฑ์ เช่น จุดที่อาจเกิดการ ปนเปื้อนเชื้อจุลินทรีย์หรือสิ่งแปลกปลอม แล้ววางจุดควบคุมเฉพาะเจาะจงไว้ที่ขั้นตอนนั้นๆ พร้อมค่าที่ต้องเฝ้าระวังและวิธีแก้ไขหากค่านั้นเกินเกณฑ์ ถ้าเปรียบเทียบง่ายๆ GMP เป็นกรอบ การจัดการโรงงานในภาพรวม ส่วน HACCP เป็นการโฟกัสลงไปที่จุดเสี่ยงเฉพาะจุดในสายการผลิต โรงงานที่มีระบบจัดการที่ดีมักมีทั้งสองอย่างควบคู่กัน เพราะเสริมกันคนละมุม

3. ต่างจากการขึ้นทะเบียน อย. ของสินค้าอย่างไร

การขึ้นทะเบียน อย. (ที่เคยพูดถึงในบทความก่อนหน้านี้) เป็นการขอเลขสารบบอาหารหรือเลขทะเบียน ตำรับยาให้กับสินค้าแต่ละรายการ ก่อนวางขาย ส่วน GMP และ HACCP เป็นมาตรฐานที่ประเมิน กระบวนการผลิตของโรงงาน ในภาพรวม ไม่ผูกกับสินค้ารายการใดรายการหนึ่ง สินค้าสองชิ้นที่มา จากโรงงานเดียวกันอาจมีเลข อย. คนละเลข แต่ใช้กระบวนการผลิตภายใต้มาตรฐาน GMP/HACCP ชุดเดียวกัน เจ้าของแบรนด์จึงควรถามทั้งสองเรื่องแยกกัน ไม่ใช่ถามแค่อย่างใดอย่างหนึ่งแล้วคิดว่า ครอบคลุมอีกเรื่อง

4. คำถามที่ควรถามโรงงาน OEM ก่อนตัดสินใจ

• โรงงานมีใบรับรอง GMP และ/หรือ HACCP หรือไม่ ออกโดยหน่วยงานใด และยังไม่หมดอายุใช่หรือไม่
• ใบรับรองครอบคลุมสายการผลิตที่จะใช้ผลิตสินค้าของแบรนด์จริงหรือไม่ (บางโรงงานมีหลายสาย การผลิต และบางสายอาจไม่ได้อยู่ในขอบเขตใบรับรอง)
• โรงงานมีระบบตรวจสอบย้อนกลับ (traceability) ของแต่ละล็อตการผลิตอย่างไร หากเกิดปัญหา ภายหลัง
• มีการตรวจประเมินซ้ำ (re-audit) ตามรอบหรือไม่ และรอบล่าสุดคือเมื่อใด

คำถามที่พบบ่อย

GMP หรือ HACCP สำคัญกว่ากัน
ไม่ใช่เรื่องของอย่างใดสำคัญกว่ากัน เพราะทำหน้าที่คนละส่วน โรงงานที่จัดการกระบวนการผลิต อย่างเป็นระบบมักมีทั้งสองมาตรฐานควบคู่กันมากกว่าเลือกทำเพียงอย่างเดียว

มีใบรับรองเหล่านี้แล้ว แปลว่าไม่ต้องขึ้นทะเบียน อย. อีกใช่ไหม
ไม่ใช่ ใบรับรองกระบวนการผลิตของโรงงานกับการขึ้นทะเบียนสินค้าแต่ละรายการกับ อย. เป็นคนละ ขั้นตอนกัน ต้องทำทั้งสองส่วนแยกกันตามที่กฎหมายกำหนด

ทีมงานช่วยเรื่องนี้ได้อย่างไรบ้าง
ติดต่อทีมงานเพื่อสอบถามรายละเอียดขั้นตอนการเริ่มต้นทำงานร่วมกันได้โดยตรง

ติดต่อทีมงาน

โทร 085-742-6940 หรือ 080-196-6586 · อีเมล thaiherbalstandard@gmail.com หรือ thaiherbal.ths@gmail.com · Facebook และ LINE ของ Thai Herbal Standard